کامران پورمقدم، معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی، در نشست هماندیشی مبانی و شاخصهای حفظ، احیا و مدیریت پایدار جنگلهای هیرکانی گفت طرح نوین بر ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم استوار است که حفظ، احیا و توسعه جنگل را تکلیف کرده و بهرهبرداری چوبی را ممنوع دانسته است. دو تبصره این ماده، درباره درختان ریشهکن، تجمعی و حاشیه جنگل، و نیز زراعت چوب و عملیات پرورشی، محل بخش زیادی از اختلافهاست.
به گفته او حدود ۱۷ میلیون هکتار عرصه جنگلی در کشور هست. تا سال ۱۳۹۵ نزدیک به ۹۵۰ هزار هکتار در ۴۳۱ سری تحت طرحهای فعال، عمدتاً بهرهبرداری چوبی، بود. همان سال وزیر وقت جهاد کشاورزی طرحها را متوقف کرد و سال ۱۳۹۶ ممنوعیت بهرهبرداری در برنامه ششم تصویب شد. برای طرح جدید، هفت معیار و ۴۶ شاخص مدیریت پایدار تصویب شده است. مطالعات نیمهتفصیلی با تصمیمگیری چندمعیاره روی حدود ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار انجام شده و ۱۰۴ حوزه آبخیز جنگلی، متفاوت از سریهای قدیم، تعیین شده است.
تفاوت با طرح کلاسیک این است که مدیریت در سطح حوزه است نه سری، شاخص موفقیت سلامت و پایداری حوزه است نه حجم چوب، و نیاز چوب کشور باید از زراعت چوب تأمین شود. در هر حوزه مدیر، ناظر فنی و ناظر حفاظتی پیشبینی شده است. گام نخست سه تا پنج سال است: طرحهای تبصره یک در سه سال و طرحهای تبصره دو، از جمله زراعت چوب، در پنج سال. فاز نخست ۷۱۸ هزار هکتار است؛ از این میزان ۱۷۱ هزار هکتار در گیلان، ۱۵۳ هزار در مازندران و ۱۷۷ هزار در گلستان.
برنامه شامل برداشت صنوبرکاریها و جنگلکاریهای ۲۵ تا ۳۰ ساله برای کشت دوباره، پرورش تودههای سوزنیبرگ تا پهنبرگان بومی تجدید حیات کنند، برداشت درختان ریشهکن و افتاده در چارچوب ظرفیت قانونی، بازسازی جنگلکاریهای رهاشده، پایش آفات، تفکیک اراضی ملی و کمربند سبز است. نمونه گیلان حوزهای حدود ۸۶ هزار هکتاری است که درآمد زراعت چوب صرف حفاظت همان حوزه میشود. در حوزه ۸۴ گلستان، سوزنیبرگان کاشتهشده در موارد مشخص حذف میشوند تا گونههای بومی رشد کنند.
در ۲۸ حوزه، حفاظت فیزیکی شامل بنچمارک، بازسازی ساختمان حفاظتی، تجهیزات، پنل خورشیدی و دوربین دیده شده است. ارزیابیها چرای شدید دام و از بین رفتن تجدید حیات را نشان میدهد. مطالعات در برخی موارد ۷۰ تا ۸۰ درصد پیش رفته و بهخاطر کمبود اعتبار کند شده است. ذخیرهگاههای جدید هم شناسایی شدهاند.
حجم درختان شکسته، افتاده و تجمعی بر اساس ارزیابی ۱۴۰۳ حدود ۲۸ میلیون مترمکعب برآورد شده و حدود ۴۰ هزار مترمکعب، نزدیک نیم درصد، قرار است خارج شود. بخشی از این درختان در بستر رودخانه است و با درخواست آب منطقهای، دستور قضایی یا مصوبه شوراهای حفظ حقوق بیتالمال باید برداشته شود، چه ماده ۳۶ باشد چه نباشد. درختان مسیر پروژههای عمرانی دارای مجوز هم جدا از این مادهاند. درختان زیستگاهی حفظ میشوند. درآمد پیشبینیشده ۲۸ طرح، ۹۹ درصد در خود طرحها هزینه میشود: حدود ۵۱ درصد حفاظتی و ۴۹ درصد سایر اقدامات اجرایی و احیایی.
منبع: خبرگزاری تسنیم، ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ — https://tasnimnews.ir/3698467